SITE MAP
          GREAT WAR for ROOKIES
              Some of P.'s DUTCH WW1 ARTICLES
              VIEW TIPS
              VIEW TIPS 
              * "Lees meer" = 
                                    READ MORE 
              * "Volgende" =
              * Scroll down and down
                 in this left column for a
                 COMPLETE LIST  of
                 ALL English   
                 Photo Impressions
                 and Dutch articles!
              * Use Pierre's
                 SEARCH ENGINE! Also
                 on top of your screen.
              * Zoom in with
                 Control - Plus
              * Reset screen
                 Control - 0
              * This site is best
                  viewed on a screen
                  of 1024x768 pixels,
                  or larger, type F11,
                  to get the largest
                  screen, possible
                  in your browser. 
              Recently Released

              Photo Impressions?

              Visit my

              Front Page

              Pierre Grande Guerre
              shows his
              photo impressions
              of his trips along
              the Western Front
              with his selfmade photo's,
              historic pictures,
              and maps.
              Few words,
              many pictures,
              and many links.
              Warning: Sometimes on the battlefield
              you will still find relics of explosives.
              All these shells, hand grenades, and
              mortar rounds can even nowadays still
              be very dangerous.
              Some of the artillery bombs may contain
              poison gas, which can cause severe
              blistering or worse injuries.
              In France it is by law forbidden to
              remove relics from the battlefield.
              So, it is for your own safety:
              take a picture of the steel harvest,
              but leave these relics untouched!

              Follow daily Pierre's 

              World War I News

              Links Service on


              Reactions are welcome

              on Facebook or via



              Pierre is a Dutch member
              of the Canadian
              Central Ontario Branch
              of the Western Front
              In 2015 awarded with
              a lifetime membership!
              And a member of:
              The Western Front
              Association Nederland
              This website is and
              intends to remain free
              of any commercial
              It has no financial benefit at
              all for its webmaster!
              Are you not familiar with
              the backgrounds & causes
              of the First World War?
              Read my 5 illustrated pages:
              Got lost? Click HERE!
              Dutch Readers!
              Nederlandstalige lezers,
              Lees Pierre's artikelen
              en columns over
              de Grote Oorlog
              en klik op
              of ga verder naar onderaan
              deze kolom.
              Read also:
              Pierre's BOOK REVIEWS !
              Pierre is the author
              of the Dutch book,  
              "De Rode Duivels in de
              Vogezen - 1914-1915 -
              Een geïllustreerde
              reconstructie van de
              van het 152e
              Régiment d'Infanterie" 
              Klik  voor de details
              Prijs: € 15,- pdf-versie
              LINKS TO THE SPECIAL



              Pierre's Illustrated

              WFA-NL Lecture 

              'UNCLE HANSI" - (Dutch)

              Pierre's Illustrated

              Lecture "Verdun 1916" - (Dutch)

              Pierre's illustrated

              WFA-NL lectures:

              The Tactical Significance 

               of General Gaede - (Bilingual)

              The Difficult Start

              of the L.I.R. 123 - (Eng)

              De Moeizame Start van

              het L.I.R. 123 - (Dutch)

              De Rode Duivels

              op de Hartmannswillerkopf (Dutch)

              De Blauwe Duivels

              in de Vogezen (Dutch)

              Botchkareva en haar

              Vrouwenbataljon (Dutch)

              Mata Hari -

              Het Spionagedossier (Dutch)

              More Special

              Photo Impressions

              of the Western Front (English) 

              Armistice Clearing Compiègne

              Kaiser's Exile Huis Doorn


              Fort de Mutzig - Feste Kaiser Wilhelm II

              Colmar and Hansi, the Illustrator 

              The Red Baron's Crash Site

              Canadian National Vimy Memorial

              SOMME 1918 The Australians

              Fricourt Archeological Excavations

              Traces of Bairnsfather  - Xmas Truce

              Yorkshire Trench and Dugout

              Bayernwald Trenches Inside 

              LINKS TO ALL
              in the CORRECT SEQUENCE


              Chemin des Dames part 1 

              Chemin des Dames part 2 - Dragon's Cave

              Chemin des Dames part 3     

              ALSACE LORRAINE

              The Gap of Charmes - La Trouée de C.

              Avricourt - Leintrey - Reillon - Montreux - Parux 

              Montreux German Front Walk

              The Battle of Morhange - 1914

              French Bunkers - Mnt. Grand Couronné 

              South of Metz - German Bunkers -

              Feste Wagner 


              Tête du Violu - Bernhardstein

              Chaume de Lusse - Haute de Faîte

              Bertrimoutier - Frapelle  

              Ban de Sapt - La Fontenelle

              Senones - la Roche Mère Henry

              Col de la Chipotte - de la Chapelotte

              The Donon - Bunkers - Dug-outs

              ALSACE VOSGES  

              Col du Bonhomme Col de Mandray

              Tête de Faux - Buchenkopf 

              Col du Wettstein - Schratzmännele

              Lingekopf - le Linge  

              Kleinkopf - Barrenkopf 

              Hohrodberg-Giragoutte-Trois Epis  


              Munster Valley Petit Ballon  

              Le Tanet - Bichtstein - Villa Sidi-Brahim

              Route des Crêtes - Hohneck -

              Gr. Ballon - Sudelkopf 

              Hartmannswillerkopf - Vieil Armand  

              Guebwiller - Rimbach - Hirzstein  

              Moosch Nécropole Nationale  

              ALSACE SUNDGAU  

              Zillisheim Illfurth Largitzen Pfetterhouse 

              Burnhaupt-le-Bas Bunker Path     


              Mort Homme Côte 304

              Montfaucon- Romagne s/s Montfaucon

              Butte de Vauquois

              Haute Chevauchée

              The Bunker of the German Crownprince


              Illies - Wicres    

              Neuve Chapelle - Richebourg

              Aubers - 1915 

              Fromelles - 1916  

              Neuville-St. Vaast - Souchez

              Notre Dame de Lorette 


              Arras Wellington Quarry

              Vimy Ridge

              Lichfield Crater


              St. Hilaire le Grand Russian Cmty  Mont Navarin

              Sommepy Mont de Blanc Mont

              La Main des Massiges


              Verberie Néry Villers Cotterêts  

              First Battle of the Marne   

              Belleau Wood - Château Thierry  

              Second Battle of the Marne

              SAINT MIHIEL

              Les Eparges Ridge

              Calonne Trenches Tranchée

              Fort de Troyon

              Apremont Forest Trenches

              Butte de Montsec

              Rémenauville Destroyed Village

              le Bois le Prêtre / das Priesterwald 

              SOMME British Sector


              Auchonvillers Trench

              Mine Craters Lochnagar Hawthorn

              Thiepval Memorial Mouquet Farm  

              Thiepval Wood - Ulster Tower

              Ovillers La Boiselle

              Hawthorn Ridge Beaumont Hamel

              Redan Ridge 

              Newfoundland Memorial Park  

              Serre Hébuterne 

              Sheffield Memorial Park Serre


              Fricourt Deutsche Kriegsgräberstatte 


              Mametz Wood 

              Trones Wood Montauban Guillemont

              Caterpillar Valley Longueval 

              High Wood Longueval

              Delville Wood Longueval



              le Sars Butte de Warlencourt

              Flers Gueudecourt

              Adanac Canadian Cmty. Mireaumont

              SOMME French Sector 


              Rancourt Cimetière National

              Rancourt Deutscher Soldatenfriedhof

              Dompierre - Becquincourt Fay Soyécourt

              Flaucourt Biaches


              VERDUN Citadel 

              Thiaumont - PC 118 & 119 - A 320

              Road To Fort Douaumont       

              Fort de Douaumont

              Douaumont Nécropole Nationale  

              Côte Froideterre - Les 4 Chéminées 

              Fort de Souville 

              Fort de Vaux 

              Tunnel de Tavannes Fort

              La Voie Sacrée

              Bois des Caures - Col. Driant's C.P. 

              Flabas German Reprisals Camp

              The German Camp Marguerre 

              Duzey German 380mm Artillery Base

              Destroyed Villages Bezonvaux - Ornes

              Azannes - Damvillers - La Grande Montagne 


              Menin Road Railway Wood

              Maple Copse - Hill 62 - Hooge

              Clapham Junction Zandvoorde Bunker

              Polygon Wood Zonnebeke

              Hill 60 - Hollebeke -

              St. Elooi - Lankhof Farm

              Messines Ridge

              Pilkem Ridge

              Boezinge Essex Farm Ziegler Bunker

              Langemark Poelkapelle St. Juliaan

              Passchendaele Ridge

              Mount Kemmel Lettenberg Bunkers

              Ploegsteert Wood


              Nieuport Ramskapelle

              Pervijze  Stuijvekenskerke

              Diksmuide Trench of Death 

              Leke Vladslo Houthulst


              Pierre's Nederlandstalige
              artikelen en columns
              over de Grote Oorlog
              (Copy & Paste de titel in de
              Bochkareva en haar Vrouwenbataljon
              Bretonse Bécassine tijdens de Oorlog
              De Vanceboro Bridge Bomaanslag
              Beneath Hill 60
              Tijdreizen Op Internet
              Leutnant Von Forstner Koopt Chocolade
              Duitslands Oudste Oorlogsvrijwilliger
              Marcel's Bajonet
              Souvenir de Bezonvaux
              Namibië-Etnische Zuivering-1904-1908
              Het Beleg van Fort de Vaux
              Explosiecatastrofe In Fort Douaumont 
              Franse Aas der Azen: René Fonck
              Chasseurs Alpins, Franse Alpenjagers
              Prowse Point Cemetery
              Hoe Sgt. Kunze Fort Douaumont
                 veroverde op 25-02-1916.
              Frank Hurley: Fotoshoppen In 1917
              De Kaiserschlacht,
                 een beknopte samenvatting.
              Herdenking Op Douaumont 2008
              Wapenstilstand 1918 -90 Jaar Geleden
              Vijfde Lustrum WFA Nederland,
              Geur van Drukinkt
              De Vallei van Munster
              Der Rote Baron Versus Flyboys 
              De Fantomen van Landowski
              Louise de Bettignies -
                 Queen of English Spies
              Monument Op Vimy Ridge
              De Erewacht van
                 Notre Dame de Lorette
              Tank Tegen Tank 90 Jaar Terug
              Von Richthofen's Laatste Noodlanding
              Generaal Von Lettow Vorbeck
              Grafschennis Notre Dame de Lorette
              Google Earth 
              De Kaiserschlacht 90 Jaar Geleden 
              De Wolfsberg - le Hamel
              Overleden Veteranen
              Franse Sector Aan De Somme
              Kerstbestand 1914
              Raadselachtig Graf
              Caporetto; Kiem Van Fascisme
              Lenin's Treinreis
              Tsjechen Aan Het Westelijk Front
              Mata Hari
              325 Miljoen Voor 12 Zeppelins
              Slagvelden Van de Somme
              Op de Lingekopf
              Weinig Duitse Monumenten
              Soldaten Standbeelden
              Mosterdgas 1917
              Schwaben Redoubt
              Oogst Van Roest
              De Tekenaar Hansi
              Gifgas Bij Vancouver Corner
              Nationaliteit Kwijt?
              Beloond Geduld
              Prins Harry Naar Irak
              De Arm Van De Kaiser
              Artilleriebunkers Nabij Duzey
              Kamp Flabas
              Eerherstel voor "Deserteurs"
              Vredig plekje?
              Moslimmonument in Verdun 
              De Slag aan de Somme
              De Tunnel van Tavannes
              Kapitein Joost van Vollenhoven
              Huis Doorn
                 “Raadselachtig Ansichtkaartje II
              Raadselachtig Ansichtkaartje I 



              Explosiecatastrofe In Fort Douaumont
              In mijn artikel van 25 februari j.l., "Hoe Sgt. Kunze Fort Douaumont veroverde" , vertelde ik u al hoe op 25 februari 1916 de soldaten van het Brandenburger 24ste Infanterie Regiment zonder enige tegenstand Fort Douaumont veroverden op een magere bezetting van slechts 56 Franse Territoriale kanonniers. Vandaag, op 8 mei 2009, is het alweer 93 jaar geleden, dat er een korte reeks grote explosies plaats vond in Fort Douaumont, die ongeveer 700 doden tot gevolg zou hebben; allemaal dode Duitse soldaten in een Frans Fort.
              Onlangs kreeg ik een kopie in handen van een bijzonder en zeldzaam getuigenverslag van deze ramp. Het "Rapport over de explosiecatastrofe in Fort Douaumont", dat de Duitse stafarts, Dr. B. Hallauer, twee dagen na de ramp opstelde, vertelt ons in detail over de gruwelijke omstandigheden van deze ramp. (*)
              7 mei 1916.
              In de week voorafgaand aan de 8ste mei vertoeft onze dokter Hallauer al in het fort. De Brandenburgers moeten voortdurend schuilen voor de Franse artilleriebeschietingen. In het rapport van Hallauer, lees ik bijvoorbeeld, dat op 7 mei nog een grote chloorgasgranaat een luchtschacht van het fort binnendringt. Het gas verspreidt zich door de keldergangen, en maakt de nodige gewonden. Hallauer organiseert de verzorging van de gewonden, laat snel zuurstofflessen aanrukken, en hij laat met spoed de ventilatieschacht weer openen om frisse lucht binnen te laten. Voor de Brandenburgers is het verblijf in het massieve Fort Douaumont dus niet echt veilig.

              8 mei 1916.

              Tegen half vijf in de ochtend van de 8ste, juist als Hallauer eindelijk klaar denkt te zijn met zijn organisatie van de hulpverlening aan de chloorgasslachtoffers en zijn spoedeisende operaties, hoort hij paniekerig geschreeuw en geren in de gangen. Als hij de verbandruimte verlaat, hoort Hallauer geroep om hulp en alsmaar de angstaanjagende kreet: "Die Schwarzen kommen!". Hij rent terug naar de verbandruimte om de mannen te wekken, als hij kort achter elkaar "3 furchtbare Explosionen" (**) hoort. Hallauer hoort het fort en zijn gewelven in al zijn voegen kraken en schudden. Hij voelt een geweldige luchtdrukgolf, die de ruimtes en de gangen van het fort doen beven. De drukgolf slingert iedereen, die in het fort aanwezig is, met kracht tegen de wanden. Deze explosies zijn veel sterker, zo schrijft Hallauer, dan de inslagen van normale artillerievoltreffers, die men ondertussen wel gewend is in het fort. Als hij weer de gang in gaat, slaat hem een dikke wolk van rook en zwaveldamp tegemoet, en hoort hij een verschrikkelijk gejammer en gesteun. Onmiddellijk gaat Hallauer weer terug naar de verbandruimte, en beveelt de gasmaskers -,"soweit solche vorhanden waren",- op te zetten, de zuurstofflessen paraat te maken, en de ventilatoren harder te laten draaien. (***) De tegenover de verbandkamer liggende operatiekamer is geheel gevuld met gele rook, maar toch weten ziekendragers nog enige zojuist geopereerde patiënten in relatieve veiligheid te brengen in de toch ook zwaar beschadigde verbandruimte. Omdat de gangen vol staan met rook, is oriëntatie zo goed als onmogelijk geworden. Als Hallauer op de tast verder op zoek gaat in de gangen van het fort naar gewonden, valt het hem op dat, heel onheilspellend, het gejammer langzamerhand geheel verstomt.

              Een "bijzonder" gas.
              Terwijl Hallauer de gewonden naar de verbandruimte laat transporteren, vult de lucht zich plotseling met een dichte gasnevel, die zwaar op de longen drukt. Ondanks de extra toevoer van verse lucht tast het gas meer en meer de luchtkwaliteit aan. De gasmaskers werken nog maar gebrekkig.
              Als Hallauer even later weer aan de operatietafel staat om de gewonden te helpen, raakt hij ook zelf bedwelmd. Een Leutnant en een Feldwebel dragen hem via een luchtschacht naar buiten, alwaar Hallauer weer bij komt in een loopgraaf. Onmiddellijk daarna gaat Hallauer het fort weer binnen, waar hij in de kelder onder een grote tunnelboog met drie luchtschachten enige honderden jonge rekruten apathisch ziet rondhangen. De rekruten, die de afgelopen nacht ter aflossing zijn gearriveerd voor hun eerste inzet aan het front, hangen geschokt rond te midden van talloze doden, gewonden, "verdoofden, en enige geestelijk gestoorden". De gangen liggen vol puin en doden: "Arme, Beine, und Rümpfe lagen umher, dazwischen zetrümmertes Kriegsmaterial". (****) De druk van de explosies heeft op sommige plaatsen de lijken, "zoals door een geweerloop", door de gangen geperst en in vier lagen langs de muren op elkaar gestapeld. In een aantal slaapzalen treft Hallauer nog overlevenden aan, die verdoofd en slaperig zijn. Maar Hallauer kan lang niet overal meer komen. Vooral niet meer in de door puin geblokkeerde hoofdgang, die van oost naar west loopt, en waarvan Hallauer achteraf zal vaststellen, dat daar in de kelderruimte bij het magazijn de explosies hebben plaatsgevonden.
              Bij het uitgraven van de gewonden uit het puin raken ook hier verschillende artsen en ziekenverzorgers bedwelmd door het gas en vinden 9 ziekendragers en een arts alsnog de dood.
              Korte tijd later na de explosies stuurt Hallauer's Kompagnie-chef, Leutnant Cordt Von Brandis, van achter de linies manschappen van het Leib-Grenadier Regiment nr. 8 naar de dokter om hem bij te staan in de verzorging van de gewonden, het opruimen van de lijken en het puin, en om het fort verder te kunnen verdedigen. Deze mannen weten toch nog 120 gewonden te redden door hen kunstmatig te beademen of door hen naar de frisse buitenlucht te brengen. Omdat de meeste officieren gedood zijn, overlegt Hallauer zelf met een Leutnant van de Leib-Grenadiere, en laat hij uit voorzorg voor een mogelijke Franse stormaanval nog een eenheid van een Machine Gewehr Kompagnie vanuit hun loopgraaf "een zeer levendig vuur" openen op de Franse linies.
              Hallauer's conclusies.
              Twee dagen na de explosiecatastrofe concludeert Hallauer in zijn rapport dat de oorzaak van de reeks explosies ligt bij de soldaten, die waarschijnlijk stiekem vlammenwerperolie gebruikten om hun potjes op te koken. Zij deden dat in een gang, waar honderden Franse 15cm-granaten en Duitse gasmijnen lagen opgestapeld. Volgens Hallauer is hoogstwaarschijnlijk een van die kooktoestellen in brand geraakt, gepaard gaand met een grote rook- en roetontwikkeling. Vermoedelijk zijn hierbij meteen al een paar soldaten verbrand. Talrijke mannen hebben daarbij roet op hun gezicht gekregen. Die beroete gezichten veroorzaakten bij andere soldaten weer paniek: "De zwarten komen eraan!".
              Die angstige soldaten, vooral die jonge rekruten, dachten overvallen te worden door de als wreed bekend staande, Franse, koloniale troepen. Die soldaten begonnen in hun paniek in het wilde weg met handgranaten te smijten, die vervolgens de al aanwezige Franse granaten en de Duitse gasmijnen deden ontploffen, die weer een kettingreactie van voort kruipende explosies teweeg bracht.
              Omdat de paniek al plaats vond nog voor het moment van de drie grote explosies, hielden sommige aanwezigen in het fort nog rekening met de ontsteking van een flinke, Franse, ondergrondse mijn. Maar twee dagen later twijfelt Hallauer in zijn rapport nog steeds aan deze versie, omdat er normaal gesproken op de detonatie van een mijn een stormaanval van de Fransen had moeten volgen. Hallauer vindt, dat de Duitsers in dit geval zo'n stormaanval nooit meer hadden kunnen weerstaan.
              Dodenaantal en doodsoorzaak.
              Hallauer schat in zijn rapport, dat er 700 tot 800 doden zijn gevallen, waaronder een groot aantal officieren. Een preciezer getal durft de Stabsarzt niet te geven, omdat dit volgens hem door de enorme instortingen nooit meer vast te stellen zal zijn.
              De dokter meldt als belangrijkste doodsoorzaak de luchtdruk, die het merendeel van de mannen onmiddellijk doodde. Sommigen zijn weer rondgeslingerd door de druk, en anderen, die in de directe nabijheid van de ontploffingshaard waren, zijn gedood door rondvallend puin en granaatscherven. Verder zijn er ook soldaten verbrand door felle steekvlammen, veroorzaakt door vlammenwerperolie. Heel veel soldaten zijn gestikt door rookvergiftiging of door het inademen van het "bijzondere" gifgas, dat Hallauer ondanks zijn lijkschouwingen niet bij naam kan definiëren. Een officier, die door het gas dreigde te stikken, heeft zichzelf met een revolverschot door het hoofd geschoten.
              Kruitmagazijn; nu een herinneringskapel.
              Tegenwoordig weten wij, dat de reeks kleinere explosies de kruitkamer in de zuidwestelijke kant van het fort heeft bereikt, die vol met allerlei Franse en Duitse ammunitie lag, en weten wij dat daar die "3 furchtbare Explosionen" plaats hebben gevonden. Wie nu Fort Douaumont bezoekt, kan er nog een herinneringskapel vinden, waar achter een dichtgemetselde muur, in het voormalige kruitmagazijn, de menselijke overblijfselen zijn geborgen van 679 slachtoffers.
              Vermeldenswaard en opmerkelijk is, dat de Fransen nooit iets hebben gemerkt van die gruwelijke explosiecatastrofe en niets van de grote paniek, die er op volgde.
              Hallauer in vergetelheid.
              Onze bron, Dr. Hallauer, die dit verslag voor Leutnant Von Brandis schreef, zou de Grote Oorlog nog overleven. Over hoe het de Stabsarzt verder zou vergaan in zijn leven, is niet veel bekend. Wij weten slechts, dat de vrouwenarts Hallauer aan het eind van de jaren dertig gevangen is gezet in een concentratiekamp van de Nazi's vanwege de botte reden dat hij een jood was. Op voorspraak van Hallauers voormalige Kompagnies-chef, de oorlogsheld van Douaumont en later Freikorpsoffizier, Von Brandis, besluit Hitler toch maar de vrouwenarts vrij te laten en hem naar Zuid Amerika te laten vertrekken. Vlak voor zijn vertrek heeft Hallauer zijn eigen zorgvuldig bewaarde origineel van zijn rapport opnieuw aan Von Brandis gegeven. Meer is er helaas niet bekend over het levenslot van deze dappere, Duitse dokter, die vastberaden heeft opgetreden om de gruwelijke gevolgen van deze ramp te bestrijden, en die heeft getracht te redden wie er nog te redden viel.
              (*) Ik ontving met gepaste dankbaarheid dit bijzondere en zeldzame document van de heer J.C. Broek Roelofs:
              Dr. B. Hallauer, Stabsarzt Sanitäts Kompagnie 3, III Armee Korps;
              ""Bericht Űber die Explosionskatastrophe im Fort Douaumont", opgemaakt op 10 mei 1916 in Fort Douaumont, getyped op 9 A4-tjes. Volgens de heer Broek Roelofs zijn er wereldwijd slechts een zestal kopieën in omloop.
              (**) "voorzover die beschikbaar waren"
              (***) "De Zwarten komen!", en "3 verschrikkelijke explosies".
              (***) "Armen, benen, en rompen lagen verspreid in het rond, en daartussen verwrongen oorlogsmateriaal."
              Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl